Het Australische Lowy Institute doet analyses over de hele wereld. Waarbij internationale experts landen bezoeken dat gericht is op het informeren en verdiepen van internationaal beleid. Advocaat Robin Perry is geboren in het Melanesische land Fiji en woonachtig in Dili, Oost-Timor. En is één van de vele analisten van het Lowy Institute. 

Perry noemt het Molukse eilandenrijk een afgelegen hoek van Indonesië. En benadrukt dat de Molukken een onderscheidende plaats heeft in de geschiedenis die eeuwen teruggaat. De geschiedenis wordt opgehaald; de Molukken werd als de grote schatkist voor de vroegere Europese machten gezien. Waar nu om olie en andere economische zaken wordt gevochten in de wereld, werd er vroeger om de specerijen van Maluku gevochten. Waarbij Nederland de macht greep in de vroegere globalisering.

Robin Perry ging op onderzoek uit in de regio en beklimt ook de grote berg Gunung Binaiya op het eiland Seram. “We zaten hoog op de bergen onbestendig neergestreken op een platform in de hemel van het regenwoud, kijkend naar het noorden in de richting van West-Papoea. Toen de vroege ochtendnevel opklom om de glinsterende kustlijn te onthullen werd er opeens wat gezegd. “Ze hadden hem daar gearresteerd bij de waterval, net aan de andere kant van de vallei”, zei Pak Johan. Hij verwees naar de arrestatie van RMS-president Chris Soumokil door de Indonesische autoriteiten in 1963. Hij leidde een guerrillastrijd voor de Republiek der Zuid-Molukken, of in het Maleis Republik Maluku Selatan (RMS). Een in 1950 op Ambon uitgeroepen staat. Seram is het eiland waar dit plaatsvond, zo vervolgt hij. Het tweede grootste eiland in de Molukse archipel. Lokaal spreken ze over “Nusa Ina”, het “moedereiland”, het voorouderlijke thuisland voor de oorspronkelijke bevolking van Maluku de Alfoeren.

Maluku was the great prize
over which the major European
powers fought from the 16th
to the 19th centuries, in
another, much earlier era of
globalisation. The object of
this titanic struggle, ultimately
won by the Dutch, was the
humble nutmeg and cloves
which gave these islands their
moniker, the Spice Islands.

“Ik had net een zevendaagse trektocht over het eiland met twee vrienden en lokale gidsen voltooid. Dit is een wild, ruig en ecologisch fascinerend deel van de wereld, te midden van de brede en wazige Wallace Line, met West-Papoea als naaste eiland in het noordoosten. De kasuaris die op onze laatste dag aan de overkant grensde, herinnerde daaraan. Ons bezoek gaf ons een korte glimp van een afgelegen, zelden bezocht en soms buitenaards deel van Indonesië, maar Maluku is niet altijd in de periferie geweest.”

Lees verder onder de banner

Provincies

Perry vervolgt:” Maluku, dat nu is opgesplitst in twee provincies (Maluku Utara en Maluku), bestaat uit vele meestal kleine, licht bevolkte eilanden verspreid over een groot gebied bewoond door een breed scala aan mensen. Van de oorspronkelijke Melanesische bevolking tot aan ook Aziatische bewoners. De Minority Rights Group schat dat er tot 131 inheemse talen worden gesproken. Ondanks deze etnische diversiteit, had het vanaf 2019 een bevolking van slechts 1,4 en 1,7 miljoen mensen, waardoor de Noord-Molukken en Molukken tot de minst bevolkte gebieden van Indonesië behoort.”

Ambon, hoofdstad en middelpunt

“Het heeft nog steeds een enigszins Nederlandse nasmaak, die hier langer is blijven hangen dan in andere delen van de archipel. Molukkers en vooral uit het dichtstbevolkte eiland Ambon, werden vroeger door de Nederlanders gebruikt vanwege hun heldhaftigheid, en hadden lange tijd het Nederlandse leger van het vroegere Nederlands-Indië (de KNIL) gediend. Veel van deze Molukse soldaten werden op dienstbevel in de jaren ’50 naar Nederland gebracht, waar ze een grote, opvallende en politiek actieve diaspora hebben gevormd, geschat op ongeveer 50.000 mensen.”

Tweede Wereldoorlog

De slag om Ambon wordt ook vertelt. Het eiland werd gezien als een strategische locatie voor zowel de Japanners als geallieerden. De geallieerden werkten nauw samen met de KNIL. Maar na de verovering door Japan in 1942 werd het de locatie van één van de meest hardste Japanse krijgsgevangenkampen, een feit dat wordt erkend in de processen van de Tokyo War Crimes. In Ambon ligt een Australische begraafplaats genaamd de Australian Cemetery.

Kerusuhan

Ook de burgeroorlog tussen christenen en moslims (1999-2002) brengt Perry aan het licht. “Ambon is herbouwd en uit de as herrezen, hoewel er nog steeds zichtbare restanten van schade zijn, om nog maar te zwijgen over de minder zichtbare littekens van degenen die het bloedbad hebben meegemaakt. Houdt de vrede echter gewoon goed stand. Het is stabiel op Ambon en de omliggende eilanden. Een nieuwe generatie Molukkers zijn gemoderniseerd en denken vooruitstrevend. Cultuur en tradities worden behouden. En het volk wil vooruitgang.”

Maluku verdient meer aandacht

Kortom Maluku is een regio die veel meer aandacht verdient. Een zoektocht in verschillende academische bladen geeft aan dat er in het afgelopen decennium niet veel is geschreven over de Molukken.

In een tijdperk van groeiende bezorgdheid over het toenemende Chinese invloed in Oceanië heeft ertoe geleid dat Australië, de VS, Groot-Brittannië en Indonesië (onder andere) het buitenlands beleid opnieuw hebben gekalibreerd naar de “Indo-Pacific”. En Indonesië bevindt zich, in de woorden van zijn regering, op het “steunpunt” van de Indo-Pacific, aldus Perry.

In sommige opzichten vormt de Molukken de kern van dat scharnierpunt. Het Australische Darwin ligt niet ver ten zuiden van Ambon. Direct ten noorden en oosten van Maluku, en slechts een paar uur varen met de speedboot vanuit Seram is West Papua, dat de afgelopen jaren een dramatische toename van geweld heeft gezien. De Molukken en West-Papoea grenzen aan de Stille Oceaan, met de Republiek Palau op slechts een paar honderd kilometer afstand. Ondertussen ligt de rustgevende Sulu-archipel van de Filipijnen in het noordwesten.

“Tijdens het recente bezoek van president Joko Widodo aan Australië werd duidelijk dat beide landen goede vrienden kunnen en moeten zijn. Ik stel voor dat het beter is om te beginnen met een betekenisvollere inhoud aan deze retoriek te geven, door dieper in te gaan op onze naaste buur; De Molukken en de turbulente geschiedenis van deze fascinerende maar weinig begrepen regio die net voorbij onze noordelijke horizon ligt.”

Het commentaar is de mening van Lowy Institute analist Robin Perry, vertaald door leden van de redactie.

Bron: Lowy Institute
Foto: Caroline Scott

Groothandel Amboina is sponsor van
VISIT AMBON 2020
Amboina.nl

Reacties